سلامت چشم و بینایی در کودکان


شما متوجه شده اید که کودک شما برای دیدن بهتر، چشمانش را تنگ می کند. سوالی که پیش می آید این است که آیا او مشکل بینایی دارد یا خیر؟

تنگ کردن چشم ها می تواند نشانه ای از نزدیک بینی کودک شما باشد. نزدیک بینی تنها یکی از مشکلات بینایی در دوران کودکی به شمار می رود.

از هر چهار کودک، یک کودک مشکل بینایی دارد و دید واضحی ندارد و اغلب والدین نمی دانند که این مشکل وجود دارد. به همین دلیل انجام آزمایشات چشم پزشکی به صورت منظم الزامیست.

چهار سر نخ برای مشکلات بینایی در کودکان

  • چشم های کودکتان در یک خط و هم تراز هم قرار نمی گیرند.

در این حالت مشکل می تواند: استرابیسم (غیر هم تراز بودن چشم ها (strabismus باشد.

چه باید کرد: کودک خود را به یک چشم پزشک نشان دهید. پزشک ممکن است برای تقویت چشم ضعیف تر، چشم قویتر را با چیزی شبیه به یک تکه پارچه بپوشاند و یا عینک یا تمرینات چشمی مخصوصی را تجویز کند.

  • کودک شما در دیدن چیزهایی که در فاصله ی دور قرار دارند مشکل دارد.

در این حال مشکل می تواند: نزدیک بینی یا میوپیا(myopia)
 باشد.

چه باید کرد: دید فرزندتان را چک کنید. عینک های طبی یا لنز های تماسی می تواند دیدن اجسام در فواصل دورتر را بهبود ببخشند.

  • کودک شما در دیدن اجسام خیلی نزدیک مشکل دارد.

در این حالت مشکل می تواند: دوربینی یا هایپروپیا(hyperopia) باشد.

چه باید کرد: برای حل این مشکل نیز، عینک های طبی و لنزهای تماسی می تواند مفید باشد.

  • دید کودک شما تار است.

در این حالت: قرنیه ی چشم کودک شما ممکن است منحنی باشد و نمی تواند به صورت واضح روی تصاویر متمرکز شود. به این مشکل آستیگماتیسم گفته می شود.

چه باید کرد: کودک خود را نزد پزشک ببرید تا در صورت نیاز عینک تجویز شود.

یکی دیگر از مشکلاتی که در کودکان دیده میشود "تنبلی چشم" است که در اصطلاح پزشکی به آن آمبلیوپی(amblyopia) گفته می شود که اغلب بدون علامت است. تنبلی چشم را می توان با معاینات منظم چشم پزشکی تشخیص داد. این مشکل در صورتی که تشخیص داده و درمان آن به موقع انجام شود قابل درمان (یا بهبود) است. بسته به عامل به وجود آورنده ی مشکل، درمان می تواند شامل بستن چشم قویتر یا استفاده از عینک و یا در مواردی نادر عمل جراحی باشد.

مشکلات بینایی نادر در کودکان عبارتند از:

گلوکوم(Glaucoma): دسته ای از بیماری ها که به اعصاب اصلی چشم آسیب می زنند. این مشکل در مراحل بعدی زندگی رایج تر است، هر چند برخی از کودکان با بیماری گلوکوم به دنیا می آیند و به مرور، این بیماری خود را توسعه می دهد.

آب مروارید: این بیماری همچون ابری بر روی عدسی چشم عمل میکند. آب مروارید معمولا در افراد مسن رایج است، اما بعضی از بچه ها با آب مروارید به دنیا می آیند و یا بر اثر ابتلا به دیابت و یا سایر بیماری های دوران کودکی به آن مبتلا می شوند.

رتینوبلاستوم: سرطانی نادر در شبکیه ی چشم.

مراقب این چشم ها باشید.

کودکانی که مشکلات بینایی دارند معمولا رفتار های مشابهی را از خود نشان می دهند که رایج ترین آن تنگ کردن چشم ها می باشد. موارد زیر، سایر علائم مشکلات بینایی در کودکان هستند:

  • شکایت در مورد سر درد و یا تاری دید
  • بستن یکی از چشم ها
  • مالیدن چشم ها
  • شکایت از چشم درد
  • قرمزی، ریزش اشک، تراوشات چشمی و یا مشاهده ی چیزی شبیه پوسته بر روی چشم
  • داشتن چشمی که حرکاتی به داخل، خارج، بالا، پایین و یا حرکاتی بی هدف را انجام می دهد.
  • چشمهایی که از روی اشیا عبور می کنند و نمی توانند متمرکز شوند.
  • مشکل در خواندن (برای دیدن کلمات آن را خیلی به چشم خود نزدیک می کنند.)

 اگر شما یکی از موارد بالا را مشاهده کردید کودک خود را نزد پزشک ببرید. انجام یک چک آپ زود هنگام می تواند باعث تشخیص مشکل چشم های کودکتان قبل از تاثیر روی بینایی او و یا کاهش عملکرد کودکتان در مدرسه شود.
از آن جایی که بسیاری از کودکان از مشکلات بینایی خود آگاه نیستند و آن را امری طبیعی می دانند، لذا پایش کودکانتان در این زمینه بسیار مهم است.

آیا زمان استفاده از عینک است؟

برای کودکانی با دوربینی، نزدیک بینی و یا آستیگماتیسم، معمولا راه حل همان استفاده از عینک است. برای معاینات بیشتر و دریافت عینک مناسب برای کودکتان، به چشم پزشک مراجعه فرمایید. فریم های پلاستیکی و شیشه های نشکن می تواند گزینه ای مناسب برای کودکان فعال باشد. به کودکتان اجازه دهید که فریم عینکشان را خودشان انتخاب کنند تا خود را در این فرایند سهیم تر بدانند. این کار برای کودک شما لذت بخش خواهد بود. اگر شما احساسی منفی را در مورد استفاده از عینک به کودکتان القا کنید، ممکن است کودکتان از زدن عینک امتناع کند. 

مطالعات نشان داده است که برخی از کودکان با سن بالاتر (8 سال به بالا) به اندازه ی کافی برای استفاده از لنز های تماسی، بزرگ و مسئولیت پذیر شده اند. شما می توانید در این زمینه با چشم پزشک مشورت نمایید.

لیزیک و سایر عمل های جراحی برای افراد کمتر از 18 سال احتمالا نمی تواند گزینه ی خوبی باشد. لیزیک تنها در مواردی بسیار نادر و در کودکانی که مشکلات حاد بینایی دارند و این مشکلات با عینک و لنز بهبود نمی یابند، استفاده می شود.

منبع: WebMD