علائم، علل و درمان سرطان ریه


سرطان ریه چیست؟

سلول های تمام اورگانیسم های زنده به صورت طبیعی و به شیوه ای کنترل شده تقسیم می شوند و رشد می کنند. سرطان زمانی به وجود می آید که این فرایند از کنترل خارج شده و سلول ها به صورت کنترل نشده شروع به تقسیم و تکثیر کنند که در این حالت یک توده ایجاد شده که به آن سرطان گفته می شود.

این تومور و یا توده، به عنوان تومور اولیه و یا سرطان اولیه می تواند در محل خود شروع به رشد کند و یا گسترش پیدا کرده و باعث ایجاد تومورهای ثانویه در قسمت های دیگر بدن شود. این فرایند گسترش متاستاز (metastasis) نامیده می شود که یکی از ویژگی های کلیدی سرطان نیز به شمار می رود.

هر ساله حدود 40000 نفر مبتلا به سرطان ریه در بریتانیا شناسایی می شوند. سرطان ریه دومین سرطان رایج در مردان و سومین سرطان رایج در زنان است.

از همه مهمتر، به علت دشوار بودن درمان سرطان ریه، می توان تا حد زیادی این سرطان را، چه در مردان و چه در زنان،  شایعترین نوع سرطانی که منجر به مرگ می شود، به حساب آورد.

چه عواملی باعث ایجاد سرطان ریه می شود؟

استعمال دخانیات علت اصلی ابتلا به سرطان ریه است. می توان گفت که مبتلا شدن به حداقل 80% از سرطان های ریه به دلیل استعمال دخانیت می باشد.

اگر چه افراد غیر سیگاری (و سایر دخانیات ها) نیز احتمال ابتلا به سرطان ریه را دارند اما به طور کلی خطر ابتلا به این بیماری در افراد سیگاری 10 برابر بیشتر است.

میزان خطر، با افزایش تعداد سیگاری که در روز کشیده می شود، افزایش می یابد. اگر شما یک فرد سیگاری قهار هستید که در روز بیش از 20 نخ سیگار مصرف می کنید، احتمال ابتلا به سرطان ریه در شما به حدود 30 تا 40 برابر بیشتر از افراد غیر سیگاری افزایش می یابد.

علت اصلی افزایش قابل توجه ابتلا به سرطان ریه در 50 سال اخیر را می توان افزایش افراد سیگاری در این سالها دانست. این افزایش مصرف به علت تولید صنعتی و بازاریابی دخانیات به وجود آمده است.

خطر ابتلا به بیماری سرطان ریه در افرادی که سیگار را ترک می کنند، بعد از گذشت حدود 15 سال، با افراد غیر سیگاری برابر می شود.

علائم سرطان ریه چه چیزهایی هستند؟

علائم سرطان ریه عبارتند از:

  • سرفه ی مزمن
  • تنگی نفسی که به مرور بدتر می شود
  • کاهش وزن
  • خستگی بیش از حد
  • درد مزمن و مداوم در قفسه ی سینه و یا در جای دیگری از بدن (که احتمالا از گسترش سرطان به استخوان ها ناشی می شود.)
  • به علت تومور اصلی در ریه و یا به علت تومور های ثانویه در جاهای دیگری از بدن، علائم دیگری می توانند به وجود بیایند.
  • یکی از علائم برجسته ی سرطان ریه، سرفه ی خونی و یا هموپتیزی (haemoptysis) می باشد. این علامت می تواند یکی از علائم هشدار زودهنگام باشد و به تشخیص سرطان ریه در مراحل ابتدایی که هنوز ممکن است قابل درمان باشد، کمک می کند. اگر سرفه ی خونی در هر شخصی مشاهده شود، به خصوص اگر شخص سیگاری و بالای 40 سال سن داشته باشد، باید بلافاصله جهت مشاوره در مورد سرطان ریه به پزشک مراجعه کند.

سرطان ریه چگونه تشخیص داده می شود؟

متاسفانه بسیاری از سرطان های ریه زمانی تشخیص داده می شوند که برای انجام درمان های موثر ممکن، دیر شده است. در بیش از نیمی از افراد مبتلا به سرطان ریه، سرطان آنها زمانی تشخیص داده می شود که سرطان وارد مرحله ی متاستاز شده و در حال گسترش است.

تشخیص زودهنگام سرطان ریه مشکل است زیرا که بسیاری از علائم رایج سرطان ریه مشابه علائمی است که در ریه های افراد سیگاری قابل مشاهده است (بیماری مزمن انسدادی ریه یا COPD). علاوه بر این بسیاری از افرادی که به سرطان ریه مبتلا هستند به طور همزمان به COPD نیز مبتلا هستند زیرا که عامل اصلی هر دو بیماری کشیدن سیگار است. با این حال تنها 1 تا 2 درصد از افراد مبتلا به COPD به بیماری سرطان ریه نیز دچار می شوند.

تصویر برداری با اشعه ی X از قفسه ی سینه اولین آزمایش برای تشخیص سرطان ریه است. اگر توموری در ریه وجود داشته باشد باید حتما قطر آن یک سانتی متر (یا بیشتر) باشد تا بتوان آن را با این تصویر برداری تشخیص داد.

با این حال، در این مرحله که تومور به این اندازه رسیده است، سلول اصلی سرطانی شده 36 بار تقسیم (دو برابر) شده است. معمولا بیماری سرطان ریه زمانی به مرگ منجر میشود که این تقسیم سلولی به 40 رسیده باشد.با توجه به این توضیحات، پر واضح است که تشخیص سرطان ریه در اواخر دوره ی طبیعی آن تشخیص داده می شود.

در صورت مشاهده ی موردی غیر طبیعی در تصویربرداری اشعه ی X معمولا تصویربرداری CT Scan و MRI نیز انجام می شود که این روش های تصویربرداری می توانند اطلاعات بیشتری را در مورد تومورها و این که چقدر گسترش پیدا کرده اند در اختیار ما قرار دهند.

برخی از آزمایش های ساده ی خون و چند آزمایش دیگر نیز ممکن است انجام شود.

برونکوسکوپی (Bronchoscopy) یک معاینه ی مستقیم از داخل لوله های تنفسی است که بعد از بی حسی موضعی به وسیله ی یک فیبر نوری نازک انجام می شود. این معاینه بهترین روش معاینه برای تشخیص تومور در برونش اصلی (مجاری هوایی اصلی) در مرکز قفسه ی سینه می باشد.

بسته به محل سرطان، نمونه برداری (بیوپسی) یا از طریق برونکوسکوپی انجام می شود و یا از طریق سوزن بیوپسی. برای سرطان هایی که نزدیک حاشیه ی ریه ها هستند (به عنوان مثال اگر به دنده ها نزدیک تر باشد تا به مرکز قفسه ی سینه) بهتر است از سوزن بیوپسی استفاده شود زیرا که این مناطق فراتر از دسترسی برونکوسکوپ هستند.

معمولا یک نمونه از خلط (موادی که همراه با سرفه از سیستم تنفسی خارج می شوند) نیز به منظور مشاهده ی سلول های سرطانی، مورد آزمایش قرار می گیرد که بعد از انجام این آزمایش شاید دیگر نیازی به انجام آزمایش بیوپسی نباشد.

سرطان ریه بسته به شکل ظاهری سلول های سرطانی که توسط پاتولوژیست ها و زیر میکروسکوپ قابل مشاهده است در سه دسته ی مختلف طبقه بندی می شود:

  • سرطان سلول های کوچک
  • سرطان سلول های سنگفرشی
  • آدنوکارسینوما (adenocarcinoma)

مهم است بدانیم شخص بیمار به کدام نوع از انواع سه گانه ی سرطان ریه مبتلا شده است زیرا که سرطان های سلول های کوچک بهترین واکنش را نسبت به شیمی درمانی دارند (دارو های ضد سرطان) در حالی که انواع دیگر آن (که اغلب به سرطان سلول های بزرگ ریه شناخته می شوند.) به کمک عمل جراحی و یا پرتودرمانی (درمان به کمک اشعه ی X) بهتر درمان می شوند.

بنابراین پاتولوژیست به یک نمونه ی کوچک از بافت (بیوپسی) نیاز دارد تا آن را مورد آزمایش قرار داده و هم شک به بیماری سرطان را از بین ببرد و صحت آن را تایید کند و هم اینکه نوع سلول سرطانی را تشخیص دهد.

سرطان ریه چگونه درمان می شود؟

جراحی، پرتودرمانی و شیمی درمانی (داروها) برای درمان سرطان ریه مورد استفاده قرار می گیرند.

عمل جراحی می تواند سرطان ریه را درمان کند اما تنها یک نفر از هر 5 نفر مبتلا به بیماری سرطان ریه برای عمل جراحی مناسب است.

در صورتی که سرطان ریه در خارج از قفسه ی سینه گسترش پیدا نکرده باشد و اندام های حیاتی مانند کبد را تحت تاثیر قرار نداده باشد و همچنین اگر فرد بیمار، بیماری های دیگری مانند برونشیت مزمن (bronchitis) و بیماری قلبی نداشته باشد، تنها در این شرایط، استفاده از عمل جراحی برای حذف تومور سرطانی ممکن است مقدور باشد.

این عوارض اضافه ممکن است فشار را به فرد بیمار به حدی بیشتر کند که نتواند عمل جراحی را تحمل کند.

برای درمان سرطان سلول های کوچک از شیمی درمانی، و در پاره ای موارد از پرتودرمانی استفاده می شود.

شیمی درمانی یا توسط متخصص غدد (متخصص در درمان سرطان) و یا گاهی اوقات توسط یک متخصص در بیماری های قفسه ی سینه با تخصص در شیمی درمانی مورد استفاده قرار میگیرد.

این روش درمانی به صورت دوره ای بوده به گونه ای که فرد بیمار حدودا هر سه هفته به مدت 48 ساعت در بیمارستان بستری خواهد شد.

تصورات غلطی در مورد شیمی درمانی در میان مردم شایع است که موجب نگرانی هایی نسبت به مشکلات و فواید این روش درمانی شده است.

با این حال هیچ شکی نسبت به تاثیر مثبت شیمی درمانی روی مدت زمان و کیفیت زندگی افراد مبتلا به سرطان ریه، از نوع سلول های کوچک وجود ندارد. تعداد دوره های درمانی مورد نیاز، به میزان واکنش بدن بیمار به درمان بستگی دارد.

شیمی درمانی عوارضی جانبی نیز دارد. از جمله مهمترین عوارض جانبی می توان به تهوع، استفراغ و ریزش مو اشاره کرد. با این حال داروهای بسیار خوبی نیز برای کنترل این عوارض جانبی وجود دارند. موها در حدود سه ماه بعد از پایان دوره های شیمی درمانی دوباره رشد می کنند.

اهدافی برای هر چه بهتر کردن نتایج شیمی درمانی وجود دارد و در همین راستا آزمایشات تحقیقاتی بسیاری در حال انجام است. در صورتی که از بیماران خواسته شد تا رضایت نامه برای شرکت در یک برنامه ی آزمایشی را قبول کنند، نباید وحشت زده شوند.

صدها بیمار در برنامه های درمانی آزمایشی که به منظور تشخیص مزایای یک روش درمانی نسبت به روش درمانی دیگر انجام می شوند، شرکت می کنند. این تحقیقات به منظور ارتقای تاثیر شیمی درمانی در بهبود بیماران انجام می شوند.

برای درمان سرطان سلول های بزرگ (دو نوع دیگر سرطان ریه) بسته به اینکه کجا قرار دارند و تا چه اندازه پیشرفت کرده اند ممکن است از جراحی، پرتودرمانی، شیمی درمانی و یا ترکیبی از این روشها استفاده شود.

در برخی از موارد ممکن است پس از شیمی درمانی، روش درمانی بیولوژیکی جدیدی که به سیستم ایمنی کمک می کند تا به تومور حمله کنند نیز مورد استفاده قرار گیرد. در موارد بسیار پیشرفته ی بیماری، ممکن است علاوه بر روش های درمانی گفته شده، به منظور مقابله با علائم ناراحت کننده و آزار دهنده ی بیماری، از روش های درمانی دیگری نیز استفاده شود.

پرتودرمانی یا رادیکالی (radical) است یا کمکی (palliative). پرتودرمانی رادیکالی در بیماران انتخاب شده ای به کار می رود که تومور سرطانی آنها موضعی و غیر قابل جراحی باشد. در این روش با استفاده از دز بالایی از پرتو، تلاش می شود تا تومور سرطانی نابود شود.

پرتودرمانی کمکی به صورت گسترده و غیر متمرکز انجام می شود. هدف، درمان سرطان نیست بلکه هدف ایجاد راحتی بیشتر برای بیمار است. در این روش از دز پایین تری از پرتو (اغلب فقط یک یا دو دز) استفاده می شود.

این کار برای کاهش علائمی همچون خون در خلط (هموپتیزی) و استخوان درد مفید بوده و همچنین به بهبود انسداد مجاری هوایی و رگ های بزرگ قفسه ی سینه کمک می کند.

سرطان ریه چگونه چشم اندازی دارد؟

انتظار می رود بیش از 10 درصد از مبتلایان به بیماری سرطان ریه بتوانند درمان شوند. منظور از درمان این است که تا 5 سال بعد از تشخیص بیماری بدون هیچ گونه شواهدی مبنی بر عود مجدد بیماری بتوانند زندگی کنند.

با این حال، در مواردی که درمان بیماری امکان ندارد، افراد مبتلا می توانند برای بهبود سطح کیفی زندگیشان از روشهای درمانی کمکی و تسکین بخش کمک بگیرند.

در سال های اخیر بیشترین پیشرفت در مدیریت سرطان ریه، مربوط می شود به درمان های کمکی با تاکید بر افزایش کنترل علائم بیماری و حمایت از خانواده ی افراد مبتلا.

دوره ی سرطان ریه ممکن است بسیار کوتاه باشد.

 

منبع: netdoctor