بیماری یبوست: علائم، علل، پیشگیری و درمان یبوست


یبوست از آن دسته موضوعاتیست که خیلی ها تمایل دارند در مورد آن بیشتر بدانند. یبوست می تواند هم دردناک و هم خسته کننده باشد.

تقریبا همه در طول زندگی خود حداقل یک بار به بیماری یبوست دچار می شوند. این بیماری حدودا 2 در صد از جمعیت آمریکا را تحت تاثیر قرار می دهد که با افزایش سن میزان شیوع آن نیز افزایش می یابد. اگر چه این بیماری معمولا بیماری جدی ای نیست اما می تواند باعث ایجاد نگرانی شود.

یبوست چیست؟

یبوست زمانی رخ می دهد که اجابت مزاج مشکل شده و از تعداد دفعات آن کاسته می شود. فاصله ی زمانی بین اجابت مزاج از شخصی به شخص دیگر بسیار متفاوت است. برخی از افراد در روز سه بار اجابت مزاج دارند و برخی دیگر یک بار در روز و برخی دو بار در هفته. اگر فاصله ی بین اجابت مزاج به بیش از 3 روز برسد مدفوع سفت شده و دفع آن مشکل می شود.

زمانی شما مبتلا به یبوست به حساب می آیید که حداقل دو مورد از علائم زیر را به مدت حداقل سه ماه داشته باشید:

  • زور زدن هنگام عمل دفع بیش از 25 در صد از حد معمول باشد.
  • مدفوع بیش از 25 درصد نسبت به حالت عادی سفت تر باشد.
  • تخلیه ی ناقص بیش از 25 در صد نسبت به زمان های عادی باشد.
  • تعداد اجابت مزاج در هفته به دو بار و یا کمتر برسد.

علل ایجاد بیماری یبوست چه چیزهایی هستند؟

یبوست معمولا به علت اختلال در عملکرد روده به وجود می آید و معمولا علت آن مشکلات ساختاری نیست. علل رایج ایجاد یبوست عبارتند از:

  • مصرف نکردن آب به اندازه ی کافی
  • نبود فیبر کافی در رژیم غذایی
  • اختلال در رژیم غذایی و یا تغییر رژیم غذایی به علت مسافرت
  • فعالیت و ورزش ناکافی و عدم تحرک
  • خوردن مقادیر زیادی لبنیات
  • استرس
  • مقاومت در برابر اجابت مزاج و به تاخیر انداختن آن که معمولا به علت درد ناشی از بیماری بواسیر انجام می شود.
  • کم کاری تیروئید
  • مصرف بیش از حد ملین ها (نرم کننده های مدفوع) که به مرور زمان باعث ضعیف شدن عضلات روده می شوند.
  • شرایط و اختلالات عصبی مانند بیماری پارکینسون و یا بیماری ام اس
  • دارو های ضد اسید معده ای که حاوی کلسیم و یا آلومینیوم باشند.
  • داروها (علل خصوص داروهای مسکن قوی مانند مواد مخدر، دارو های ضد افسردگی و یا قرص آهن)
  • افسردگی
  • اختلالات غذا خوردن
  • سندرم روده ی تحریک پذیر
  • بارداری
  • سرطان روده ی بزرگ

در برخی موارد عدم عملکرد درست عصب ها و عضلات روده نیز می تواند باعث ایجاد یبوست شود.

علائم یبوست چه چیزهایی هستند؟

علائم یبوست عبارتند از:

  • اجابت مزاج کم و/یا مشکل بودن اجابت مزاج
  • ورم و یا درد شکم
  • درد
  • استفراغ

بیماری یبوست چگونه تشخیص داده می شود؟

برای تشخیص بیماری یبوست در اکثر مردم نیازی به انجام آزمایشات پیچیده ای نیست. تنها تعداد کمی از مبتلایان به یبوست علائم پزشکی جدی دارند. اگر یبوست شما بیش از دو هفته به طول انجامید باید به پزشک مراجعه کنید تا علت ایجاد یبوست شما تشخیص داده و درمان شود. اگر یبوست شما ناشی از سرطان روده ی بزرگ باشد، تشخیص زودرس و درمان، بسیار مهم خواهند بود.

آزمایش هایی که ممکن است پزشک برای تشخیص علت یبوست انجام دهد عبارتند از:

  • برای بر طرف کردن شک به عدم تعادل هورمونی باید آزمایش خون انجام شود.
  • برای تشخیص انسداد روده ی بزرگ آزمایش باریم (Barium studies) انجام می شود.
  • برای مشاهده ی انسداد روده ی بزرگ کولونوسکوپی (Colonoscopy) انجام می شود.

اکثریت قریب به اتفاق بیماران مبتلا به یبوست برای توجیه علائم آن هیچ گونه بیماری خاصی ندارند و معمولا از یکی از مشکلات زیر رنج می برند:

  • اینرسی کولون (Colonic inertia). وضعیتی که در آن روده ی بزرگ ضعیف شده و مدفوع را در خود نگه می دارد.
  • انسداد خروج مدفوع (Obstructed defecation) . وضعیتی که در آن فرد برای خارج کردن مدفوع از مقعد خود بیش از حد فشار وارد می کند.

چگونه می توانیم از یبوست جلوگیری کنیم؟

در ادامه مواردی برای پیشگیری از یبوست آورده شده است. این موارد عبارتند از:

  • یک رژیم غذایی متعادل با مقدار کافی فیبر داشته باشید. منابع سرشار از فیبر عبارتند از میوه ها، سبزیجات، حبوبات، نان سبوس دار و غلات (مخصوصا سبوس دار). فیبر و آب به روده کمک می کند تا بتواند مدفوع را دفع کند.
  • روزانه 1.5 تا 2 لیتر آب یا سایر مایعات بنوشید (به جز در مواردی که به دلایل پزشکی مصرف مایعات منع شده است). به نظر می رسد که مایعات حاوی کافئین مانند قهوه و نوشابه های گازدار تاثیرات دهیدراته کردن (بی آب کردن) دارند و ممکن است لازم باشد، تا زمانی که فعالیت روده ی شما به حالت عادی برنگشته است از مصرف آنها دوری کنید. ممکن است لازم باشد که برخی از افراد از مصرف شیر امتناع کنند زیرا که ممکن است لبنیات در آنها منجر به ایجاد یبوست شود.
  • برنامه ی ورزشی منظم داشته باشید.
  • هر زمان که احساس نیاز به توالت رفتن کردید، اجابت مزاج کنید.

اگر به یبوست مبتلا شدم چه باید بکنم؟

اگر به یبوست مبتلا شده اید موارد زیر را انجام دهید:

  • نوشیدن 2 تا 4 لیوان آب بیشتر در روز (مگر اینکه منع نوشیدن آب داشته باشید.)
  • مایعات گرم بنوشید (مخصوصا صبح ها)
  • به رژیم غذاییتان میوه و سبزیجات اضافه کنید.
  • آلو خشک و/یا غلات سبوسدار مصرف کنید.
  • در صورت نیاز از یک ملین بسیار ضعیف استفاده کنید. بدون هماهنگی با پزشک بیش از دو هفته از ملین ها استفاده نکنید. استفاده ی بیش از حد از ملین ها می تواند علائم شما را تشدید کند.

هشدار در مورد یبوست

در موارد زیر با پزشک تماس بگیرید:

  • اگر یبوست برای شما یک مشکل جدید است.
  • اگر در مدفوع شما خون وجود دارد.
  • بدون داشتن رژیم غذایی خاصی در حال از دست دادن وزن هستید.
  • برای عمل اجابت مزاج با درد شدید مواجه هستید.
  • یبوست شما بیش از دو هفته طول کشید.
منبع: WebMD