وسواس


وسواس

وسواس فکری-عملی, اختلالی است که در آن فرد بیمار افکار و ترس های غیر منطقی ای دارد که این افکار باعث رفتارهای کلیشه ای در او می شوند. در بسیاری از موارد اگر فرد فقط وسواس فکری یا فقط وسواس عملی داشته باشد باز هم به بیماری او وسواس فکری-عملی می گویند.

در اختلال وسواس فکری –عملی, خیلی از مواقع شخص بیمار ممکن است خودش متوجه نباشد که وسواس هایش غیرمنطقی هستند و سعی می کند افکار وسواس گونه ی خود را نادیده بگیرد ولی این کار هم فایده ای ندارد و و استرس و اظطراب او را بیشتر می کند و در نهایت هم بیمار در مورد احساس استرس خود هم دچار وسواس می شود.

وسواس بیمار معمولا حول و حوش موضوعاتی مثل پاکیزگی است. فردی که وسواس دارد, همیشه از آلودگی می ترسد و ممکن است دست هایش را آنقدر بشوید که زخم و خشک شوند . علی رغم اینکه فرد تلاش می کند این افکار آزار دهنده را نادیده بگیرد این افکار باز هم به سراغ او می آیند و فرد ممکن است برای آرام کردن خودش به رفتار آیینی روی بیاورد و این دور باطل, در بیماری وسواس فکری دوباره تکرار می شود.

علائم بیماری:

علائم اختلال وسواس فکری-عملی, اغلب هم شامل وسواس فکری و هم وسواس عملی می شود. ولی ممکن است فرد تنها دچار وسواس فکری یا فقط وسواس عملی باشد. تقریبا یک سوم از افرادی که دچار مشکل وسواس فکری-عملی هستند ممکن است مشکلاتی مثل حرکات ناگهانی بدن یا تیک های عصبی داشته باشد.

علائم وسواس فکری:

فردی که دچار وسواس فکری شده است, تصورات و افکار ناخواسته و کلیشه ای دارد که این افکار باعث استرس و اضطراب در او می شود و بیمار برای رهایی از این افکار به رفتار آیینی یا انجام اقداماتی وسواس گونه روی می آورد . این افکار معولا زمانی سراغ فرد می آیند که مشغول انجام کارهای دیگری  است .

موضوعات مربوط به وسواس فکری شامل موارد زیر می شوند:

1-ترس از آلودگی و کثیف بودن

2-منظم و خوب انجام شدن کارها

3-افکار ترسناکی درمورد آسیب به خود و دیگران

4-افکار ناخواسته در مورد مسائل جنسی یا مذهبی و پرخاشگری

علائم و نشانه های وسواس فکری شامل موارد زیر می شود:

1-فرد بیمار دائما ترس این را دارد که با دست زدن به وسایل اطرافش یا دست دادن به دیگران دستش آلوده می شود.

2-شک کردن به اینکه در را قفل یا بخاری را خاموش کرده یا خیر

3- ترس شدید وقتی وسایل اطرافش مرتب نباشند.

4-تصور اینکه به خودش یا شخص دیگری آسیب زده است.

5-شخص دائما در مورد کارهایی که کرده و حرف هایی که زده است فکر می کند که مناسب بوده اند یا خیر

6-از شرایطی که وسواس او را بدتر می کند مثل دست دادن با دیگران خودداری می کند.

7-افکار جنسی و استرس در مورد آن

علائم وسواس عملی:

وسواس عملی به به رفتارهای کلیشه ای می گویند که فرد بیمار انجام می دهد . این رفتارهای کلیشه ای برای این انجام می شوند که از رفتار فکری فرد جلوگیری کنند یا آنها را کاهش دهند یا از اتفاقات بدی که شخص فکر می کند ممکن است بیفتند جلوگیری کند.وسواس عملی باعث آرامش فرد نمی شود و اثر آن موقتی است.فرد بیمار ممکن است برای رهایی از وسواس فکری و اضطراب خود قوانینی را برای خودش در نظر بگیرد و آنها را دنبال کند ولی این اقدامات وسواس گونه از نظر عقلی به پیشگیری از اتفاقاتی که بیمار, ترس از آنها را دارد کمکی نمی کنند.

وسواس عملی شامل موضوعات زیر می شود:

1-شستن و تمیز کردن

2-حساب و کتاب کردن

3-چک کردن

4-اطمینان حاصل کردن

5-دنبال کردن یک روتین سخت

6-وسواس در نظم و ترتیب

علائم وسواس عملی شامل موارد زیر می شود:

1-بیمار آنقدر دستش را می شوید تا دستانش آسیب می بینند.

2-دائما چک می کند که درها را قفل کرده است یا خیر

3-اجاق گاز و بخاری را چک می کند تا ببیند آنها را خاموش کرده است یا خیر

4-حساب و کتاب خود را دائما تکرار می کند

5-یک کلمه یا عبارت را دائما تکرار می کند

6-دائما وسایل خانه را مرتب می کند تا سرجایشان باشند

این علائم به صورت کم در فرد شروع و به مرور زمان شدید می شوند . اگر فرد دچار استرس شود علائم او بدتر می شوند . اختلال وسواس فکری –عملی اختلالی است که در تمام طول عمر فرد او را درگیر می کند و ممکن است خیلی شدید باشد و روی زندگی او تاثیر بدی بگذارد.اغلب بزرگسالان خودشان متوجه می شوند که وسواس های آنها عادی نیست و مشکل دارند ولی کودکان همیشه متوجه مشکلشان نمی شوند.

علل بیماری:

دلایل اختلال وسواس فکری-عملی به طور کامل مشخص نشده اند ولی تئوری هایی وجود دارد که می گویند موارد زیر به ایجاد این وسواس ها کمک می کنند:

1-عوامل زیستی: اختلال وسواس فکری –عملی ممکن است در اثر تغییرات شیمیایی در بدن یا مغز یا عوامل ژنتیکی به وجود آید ولی ژن های آن هنوز شناخته نشده اند.

2-محیط زیست: بعضی فاکتورهای محیطی مثل عفونت ها هم این اختلال را تشدید می کنند ولی تحقیقات در این مورد همچنان ادامه دارد.

پیشگیری:

هیچ راه مطمئنی برای پیشگیری از این اختلال وجود ندارد, ولی هرچه زودتر درمان این اختلال شروع شود, از بدتر شدن آن جلوگیری می کند.

 

منبع: MayoClinic