اختلال شخصیت


اختلال شخصیتی ،یک نوع اختلال ذهنی است که در آن شخص بیمار افکار و رفتار و عملکرد ناسالم و انعطاف ناپذیری دارد . فردی که دچار اختلال شخصیتی است در درک کردن اتفاقات و ارتباط با شرایط مختلف و دیگر افراد جامعه مشکل دارد و این امر موجب ایجاد مشکلات بزرگ و محدودیت در روابط اجتماعی و کار و تحصیل فرد می شود.

گاهی اوقات فرد بیمار گمان می کند که رفتار و طرز فکر او طبیعی است و خودش متوجه نمی شود که دچار اختلال شخصیتی شده است و ممکن است دیگران را مقصر اتفاقاتی که برایش پیش می آید بداند.

اختلالات شخصیتی معمولا در سنین نوجوانی و سال های اولیه ی جوانی شروع می شوند . انواع زیادی اختلال شخصیتی وجود دارد بعضی از انواع این اختلالات، در سنین میان سالی کمتر خودشان را نشان می دهند.

علائم:

انواع اختلالات شخصیتی بر اساس مشخصات و علائم آنها در 3 دسته، گروه بندی می شوند. خیلی از افرادی که دچار یک نوع اختلال شخصیتی هستند علائم و نشانه های مربوط به حداقل یک نوع اختلال شخصیتی دیگر را هم دارند.

  اختلالات شخصیتی دسته ی اول:

مشخصات اختلالات شخصیتی دسته ی اول ،رفتار و طرز فکر غیر عادی و غیر متعارف است . این اختلالات شامل اختلال شخصیتی پارانوئید،اختلال شخصیتی اسکیزوئید و اختلال شخصیتی اسکیزوفرنی می شود.در مورد هر کدام از اختلالات شخصیتی لازم نیست شخص تمام علائم و نشانه ها را یکجا داشته باشد تا بیماری او تشخیص داده شود.

علائم اختلال شخصیتی پارانوئید:

1-سوظن و شک شدید به رفتار دیگران

2-افکار بی مورد در مورد اینکه دیگران می خواهند به شما آسیب برسانند یا شما را فریب دهند.

3-شک بی مورد به وفاداری یا امانت داری دیگران

4-به دلیل ترس بیجا از اینکه دیگران از اعتماد شما سو استفاده می کنند فرد بیمار نمی تواند به کسی اعتماد کند و حرف بزند.

5-حرف های بی منظور و شرایط آرام را به اشتباه پیش خودش توهین یا دعوا و درگیری تلقی می کند .

6-عکس العمل خشن و خصومت آمیز در برابر توهین و دشنام

7-لجاجت و کینه ورزی

8-فرد بیمار شک بیجا و نادرست به همسرش دارد و فکر می کند همسرش به او خیانت می کند.

علائم اختلال شخصیتی اسکیزوئید:

1-علاقه نشان ندادن به روابط اجتماعی و شخصی و تمایل به تنهایی

2-استفاده نکردن از حرف های محبت آمیز و احساسی

3-لذت نبردن از انجام فعالیت ها

4-ناتوانی در درک نشانه های اجتماعی مثل زبان بدن

5-فرد خودش را سرد و بی تفاوت به دیگران نشان می دهد.

6-بی میلی جنسی

اختلال شخصیتی اسکیزوفرنی:

1-لباس پوشیدن و طرز فکر و عقاید و رفتار و صحبت های عجیب و غریب

2-درک عجیب و غریب از محیط اطراف مثلا شخص فکر می کند که فرد دیگری در گوش او حرف می زند.

3-بی احساسی یا عکس العمل نشان ندادن به حرف های احساسی

4-اختلال اضطراب اجتماعی و راحت نبودن در ارتباطات نزدیک با دیگران

5-بی تفاوتی و شک داشتن به دیگران

6-تفکر جادویی خطرناک- فرد بیمار فکر می کند که با افکارش می تواند روی مردم و اتفاقات مختلف تاثیر بگذارد.

7-باور اینکه یکسری اتفاق عادی یک پیام مخفی برای شما دارند.

اختلالات شخصیتی گروه دوم:

مشخصات اختلالات شخصیتی گروه دوم طرز فکر و رفتار مهیج،خیلی احساسی و غیر قابل پیش بینی است. این اختلالات شامل اختلال شخصیتی جامعه ستیز،اختلال شخصیتی مرزی،اختلال شخصیتی نمایشی و اختلال شخصیتی خود شیفتگی است . لازم نیست شخص بیمار تمام علائم مربوط به یک اختلال شخصیتی را داشته باشد تا اختلال شخصیتی او تشخیص داده شود.

علائم اختلال شخصیتی جامعه ستیز:

1-نادیده گرفتن احساست و نیازهای دیگران

2-دروغ گفتن و دزدی و استفاده از اسم مستعار و گول زدن دیگران

3-مشکلات قانونی زیاد

4-مکررا به حقوق دیگران تجاوز می کند.

5-رفتار وحشیانه و خشونت آمیز

6-نادیده گرفتن امنیت خود و دیگران

7-رفتار بی فکر

8-بی مسئولیتی

9-احساس پشیمانی نکردن از انجام کارهای اشتباه

علائم اختلالات شخصیتی مرزی:

1-رفتار خطرناک و بدون فکر مثل رابطه ی جنسی ناسالم – قمار بازی یا عیاشی

2-داشتن تصور ضعیف و ناپایدار و شکننده از خود

3-داشتن روابط متعدد و ناپایدار

4-داشتن حالات رفتاری بی ثبات در پاسخ به استرس میان فردی

5-تهدید به آسیب زدن به خود و خودکشی

6-ترس شدید از تنهایی و رها شدن

7-احساس بیهودگی

8-عصبانیت شدید و مکرر

9-شخصیت پارانوئید شکاک و بدبینی

علائم اختلال شخصیتی نمایشی:

1-دنبال جلب توجه بودن

2-رفتار تحریک آمیز یا احساسی برای بدست آوردن توجه

3-با هیجان حرف زدن و داشتن نظرات سفت و سخت ولی دروغین و بدون توجیه

4-تاثیر پذیری زود هنگام از دیگران

5-عوض شدن سریع احساسات

6-نگرانی زیاد در مورد ظاهر

7-تصور رابطه های دیگران، صمیمانه تر از آنچه واقعا هستند.

علائم اختلال شخصیتی خود شیفتگی:

1-احساس خاص بودن و خیلی مهم بودن برای دیگران

2-تصورات خیالی در مورد قدرت و موفقیت و جذابیت

3-نادیده گرفتن نیازها و احساسات دیگران

4-بزرگ نشان دادن دستاوردها و استعدادهای خود

5-انتظار تشویق و تعریف و تمجید

6-تکبر

7-انتظارات غیر معقول و سو استفاده از دیگران

8-حساسیت به دیگران یا فکر کردن به اینکه دیگران به شما حسادت می کنند.

اختلالات شخصیتی گروه سوم:

مشخصات اختلالات شخصیتی گروه سوم، افکار و رفتار ترسناک و مضطرب است . این اختلالات شامل اختلالات شخصیتی اجتنابی،اختلالات شخصیتی وابسته و اختلالات شخصیتی وسواس جبری می شود. لازم نیست شخص بیمار تمام علائم مربوط به یک اختلال شخصیتی را داشته باشد تا اختلال شخصیتی او تشخیص داده شود.

علائم مربوط به اختلال شخصیتی اجتنابی:

1-حساسیت بیش از حد به انتقادات یا رد کردن پیشنهادات

2-احساس ناقص  و پست بودن و جذاب نبودن برای دیگران

3-کناره گیری از فعالیت های کاری ای که به ارتباطات میان فردی نیاز دارند.

4-کناره گیری از اجتماع –کمرویی و انزوا طلبی مخصوصا در انجام فعالیت های جدید یا ملاقات با افراد غریبه

5-خجالتی بودن  در اجتماع و روابط شخصی

6-ترس از عدم رضایت دیگران یا دستپاچگی و مورد تمسخر دیگران قرار گرفتن

علائم اختلال شخصیتی وابسته:

1-وابستگی شدید به دیگران و نیاز به مراقبت

2-مطیع و فرمانبردار دیگران بودن

3-ترس از مراقبت از خود، هنگام تنهایی

4-کمبود اعتماد به نفس و اینکه فرد برای گرفتن تصمیمات کوچک هم به به توصیه و اطمینان خاطر دیگران نیاز دارد.

5-مشکل در شروع پروژه ها به صورت تنهایی به دلیل کمبود اعتماد به نفس

6-تحمل رفتار بد و ناشایست حتی وقتی که شخص گزینه های بهتری هم برای انتخاب دارد.

7- بعد از تمام شدن یک رابطه فرد نیاز شدید به شروع رابطه ی دیگری دارد.

اختلال شخصیتی وسواس جبری:

  1-ذهن فرد دائما درگیر جزئیات و نظم و قوانین است

2-کمال گرایی شدید که نتیجه ی آن احساس اضطراب از انجام نشدن درست کارها هنگامی که به نتیجه ی مطلوب نرسد. فرد استاندارد ها و محدودیت های خودش را نمی شناسد و وقتی نمی تواند یک پروژه را تمام کند احساس بدی می کند.

2-شخص انتظار دارد که همه ی افراد، وظایف و موقعیت ها را خودش کنترل کند و وظایف را به دیگران محول نمی کند.

3- بی توجهی به دوستان و لذت نبردن از فعالیت ها به دلیل تعهد زیاد به کار و پروژه های کاری

4- ناتوانی در دور انداختن وسایل بی ارزش و شکسته

5-یکدنده و سفت و سخت بودن

6-غیر قابل انعطاف بودن در مورد ارزش هاو اصول اخلاقی

7-خساست در خرج کردن پول و سرمایه گذاری

اختلال وسواس فکری عملی با اختلال شخصیتی وسواس جبری که نوعی اختلال اضطرابی است تفاوت دارد.

دلایل ایجاد اختلال شخصیتی:

 شخصیت یک فرد، ترکیبی از افکار و احساسات و رفتار های او است که این ترکیب برای هر فرد منحصر به فرد است . شخصیت، همان طرز دیدگاه و فهم و ارتباط با محیط خارج و ارتباط با دیگران است . شخصیت یک فرد در طول دوران کودکی شکل می گیرد و 2 فاکتور مهم در شکل گیری شخصیت نقش دارند.

1-عوامل ژنتیکی: بسیاری از صفات شخصیتی به صورت ژنتیکی از پدر و مادر به شخص می رسند. به این صفات سرشت هم می گویند.

2-عوامل محیطی: این فاکتور مربوط به محیطی است که شخص در آن رشد می کند و اتفاقاتی که اطرافش می افتند و ارتباطات او با دیگران است.

روان شناسان معتقدند که اختلالات شخصیتی بر اثر ترکیبی از فاکتورهای ژنتیکی و محیطی در شخص ایجاد می شوند. عوامل ژنتیکی، شانس بروز اختلالات شخصیتی در فرد را افزایش می دهند و شرایط زندگی هم ممکن است این اختلالات را شدیدتر کنند.

 

منبع: mayoclinic