تنبلی چشم ،علل ، علائم و درمان


  

تنبلی چشم (آمبلیوپی) چیست؟

زمانی که یکی از چشم ها بیناییش خوب باشد ولی چشم دیگر خیر به چشمی که بیناییش ضعیف است اصطلاحا آمبلیوپیک می گویند. معمولا فقط یک چشم درگیر تنبلی چشم می شود ولی ممکن است هر دو چشم هم دچار تنبلی چشم شوند که به این وضعیت آمبلیوپی دوطرفه می گویند.

این اختلال بینایی بسیار شایع است و تقریبا از هر 100 نفر 2 یا 3 نفر دچار آمبلیوپی هستند. بهترین زمان درمان تنبلی چشم در دوران خردسالی و اوایل کودکی است.

تنبلی چشم در کودکان و بزرگسالان:

نوزادان توانایی دیدن محیط اطرافشان را دارند ولی در طی ماه های اول زندگی شان هر چه بیشتر از چشمانشان استفاده می کنند بینایی آنها بهتر می شود . در سال های اولیه ی کودکی سیستم بینایی کودکان به سرعت تغییر می کند و بینایی آنها بهتر می شود.

برای اینکه بینایی نرمالی داشته باشیم لازم است که بینایی هر دو چشم باهم برابر باشند . اگر کودکی دچار تنبلی چشم باشد و بتواند از چشمانش به طور عادی استفاده کند بینایی او به مرور زمان بهتر نمی شود و ممکن است حتی کاهش یابد . بعد از 9 سال اول زندگی سیستم بینایی به طور کامل رشد می کند و معمولا بعد از آن تغییر نمی کند.

اگر تنبلی چشم زود درمان نشود مشکلاتی را برای بینایی افراد بزرگسال و کودکان به وجود می آورد . این مشکلات شامل موارد زیر می شوند:

1-چشمی که دچار تنبلی شده است ممکن است از نظر بینایی دچار آسیب جدی و همیشگی شود.

2-فرد ممکن است ادراک عمق (دید 3 بعدی) خود را از دست دهد چون برای داشتن دید 3 بعدی هر دو چشم باید بینایی خوبی داشته باشند.

3-اگر چشم قوی تر دچار بیماری یا آسیبی شود فرد برای همیشه بینایی ضعیفی خواهد داشت.

افرادی که دچار تنبلی چشم دوطرفه هستند بیش از دو برابر دیگران در معرض نابینایی ناشی از ضربه به چشم هستند چرا که اگر یک چشم دچار آسیب ناشی از تصادف یا بیماری شود چشم دیگر باید سالم باشد تا فرد بینایی نرمالی داشته باشد.

دلیل دیگر برای این مسئله که تنبلی چشم باید زودتر تشخیص و درمان شود این است که افرادی که فقط یک چشم آنها خوب می بیند محدود به انجام انواع خاصی از شغل ها هستند.

دکتر چشم پزشک به شما آموزش های لازم را برای درمان تنبلی چشم خواهد داد و به شما و کودکتان در درمان این اختلال کمک خواهد کرد.

تنبلی چشم ناشی از عیوب انکساری چیست؟

منظور از انکسار در واقع مسیری است که شعاع های نورانی از روی اشیای موجود در میدان بینایی ما تا تشکیل تصویر واضحی بر روی شبکیه طی می کنند. عیب انکساری زمانی به وجود می آید که تصویر به طور درست بر روی شبکیه تشکیل نمی شود و دید تار است. زمانی که یک کودک دچار تنبلی چشم ناشی از عیوب انکساری می شود منظور این است که عیب انکساری در 2 چشم با هم متفاوت است و به دنبال آن مغز از چشمی که بهتر می بیند استفاده می کند و از چشم ضعیفتر خیلی کمتر استفاده می کند در ابتدا استفاده از عینک می تواند به برطرف کردن عیب انکساری 2 چشم کار کردن همزمان آنها کمک کند. سپس تنبلی چشم باهم درمان شود تا به بینایی و بازگرداندن دید 3 بعدی فرد کمک کند.

علائم تنبلی چشم:

تشخیص تنبلی چشم در کودکان آسان نیست و کودک ممکن است متوجه نشود که یکی از چشمانش قوی و دیگری ضعیف است. فقط با تغییر حالت چشم ها و دیگر علائم ظاهری والدین ممکن است متوجه اختلال بینایی کودکشان شوند.

بعضی از علائم تنبلی چشم کودکان شامل موارد زیر می شود:

1-کاهش بینایی در یک چشم یا هر دو چشم

2-نگاه با چشم نیم باز یا کج کردن سر یا بستن یک چشم برای دیدن

3-دید 3 بعدی ضعیف (تشخیص ندادن درست فاصله ی نسبی بین اشیا)

4-انحراف چشم به بیرون یا داخل

5-سردرد

اگر هر یک از والدین این علائم را در فرزندش ببیند سریعا باید او را به چشم پزشک ببرد. درمان یا تصحیح تنبلی چشم باید زود شروع شود تا سیستم بینایی کودک به درستی رشد کند.

علت اختلال تنبلی چشم:

تنبلی چشم ممکن است در اثر هر عاملی که روی استفاده ی عادی از چشم و رشد قدرت بینایی اثر بگذارد به وجود می آید. در خیلی از مواقع تنبلی چشم علت ارثی و ژنتیکی دارد . به طور کلی تنبلی چشم 3 دلیل عمده دارد:

1-دوبینی (چپ بودن چشم): تنبلی چشم بیشتر در بین افرادی که دوبینی دارند یا چشمشان چپ است اتفاق می افتد . از چشمی که انحراف دارد استفاده نمی شود تا باعث دوبینی نشود و کودک فقط از یکی از چشمانش استفاده می کند و چشمی که انحراف دارد بینایی آن خوب رشد نمی کند .

2-عیوب انکساری و تمرکز نامساوی

عیوب انکساری چشم با عینک زدن یا استفاده از لنزهای طبی برطرف می شود . تنبلی چشم زمانی به وجود می آید که دید یکی از چشم ها به دلیل اینکه نزدیک بین تر یا دوربین تر یا آستیگمات تر از دیگری است تار است. اگر یکی از چشم ها دچار تاری دید شود دید آن چشم خاموش می شود و دچار تنبلی چشم می شود. ظاهر چشم ها عادی به نظر می رسد ولی بینایی یک چشم کمتر از دیگری است تنبلی این نوع تنبلی چشم در کودکان از بقیه سخت تر است چون ظاهر چشم تغییر نمی کند. تنبلی چشم دوطرفه زمانی که هر دو چشم دید خیلی تاری داشته باشند ممکن است در هر دو چشم به وجود آید و این معمولا زمانیکه فرد دچار نزدیک بینی یا دوربینی یا آستیگمات شدید باشد اتفاق می افتد.

3-تیرگی بافت های شفاف چشم

بیماری های چشمی مثل آب مروارید (تیرگی عدسی چشم) ممکن است باعث تنبلی چشم شوند . هر عاملی که باعث جلوگیری از تشکیل تصویر واضح در شبکیه ی واقع در پشت چشم شود. می تواند باعث تنبلی چشم در کودکان شود . این نوع تنبلی چشم شدید تر از بقیه ی انواع آن است . اگر دکتر چشم پزشک آب مروارید را در شخصی تشخیص داد باید فرد قبل از درمان تنبلی چشم عمل جراحی انجام دهد.

 درمان تنبلی چشم:

تصحیح یا درمان تنبلی چشم باید زودتر شروع شود تا سیستم بینایی کودک به درستی رشد کند.

درمان تنبلی چشم با روش بستن چشم:

 اگر مشکل کودک تنبلی چشم ناشی از عیوب انکساری باشد عینک برای او تجویز می شود تا مشکلش رفع شود. اگر عینک به تنهایی مشکل را برطرف نکرد بستن چشم برای هفته ها یا ماه ها لازم می شود. پوشاندن چشم قوی تر کودک با یک چسب کودک را مجبور می کند که از چشم ضعیف تر استفاده کند و تکنیک دیگری که برای این کار استفاده می شود تار کردن بینایی چشم قوی تر با ریختن قطره های مخصوص چشمی داخل آن یا گذاشتن لنزی داخل آن برای تار کردن چشم است. حتی بعد از زمانیکه چشم ضعیف تر بینایی اش را در حد خوبی بدست آورد هم ممکن است لازم باشد چشم ضعیف چندسال دیگر هم به طور نصفه روز بسته بماند تا بینایی اش بهتر شود.

تنبلی چشم معمولا قبل از عمل جراحی برای اصلاح چپ بودن چشم درمان شود و بستن یا تار کردن چشم قوی با قطره های چشمی تا مدت ها بعد از جراحی ادامه دارد. اگر چشم پزشک متوجه آب مروارید یا مشکل دیگری در چشم ها شود ممکن است فرد به جراحی مشکلی که باعث تنبلی چشم شده است نیاز پیدا کند. درمان تنبلی چشم تنها درمان علت آن نیست چشم ضعیف باید برای دید نرمال هم تقویت شود. عینک زدن یا عمل جراحی دلیل تنبلی چشم را درمان می کند ولی چشم پزشک ممکن است بخواهد خود مشکل تنبلی چشم را هم درمان کند.

چرا باید تنبلی چشم را درمان کنیم؟

اگر تنبلی چشم درمان نشود مشکلات دیگری مانند موارد زیر ممکن است برای فرد به وجود آید:

1-تنبلی چشم ممکن است باعث به وجود آمدن نقص جدی و دائمی برای چشم شود.

2-فرد ممکن است قدرت دید 3 بعدی خود را از دست بدهد چون برای داشته دید 3 بعدی به بینایی خوب نیاز است.

3-اگر یک چشم دچار بیماری یا آسیبی شود فرد در تمام طول عمرش دچار کاهش بینایی می شود.

افرادی که فقط یک چشمشان خوب می بیند محدود به انجام شغل های خاصی هستند. چشم پزشک به شما چگونگی درمان تنبلی چشم را آموزش خواهد داد  و به شما و کودکتان در درمان این اختلال کمک خواهد کرد.

بچه ها دوست ندارند چشم قوی ترشان بسته یا تار شود . شما باید به کودکتان در انجام این کار کمک کنید و در او علاقه برای درمان موفقیت آمیز تنبلی چشم ایجاد کنید.

 از دست دادن بینایی قابل پیشگیری است:

 موفقیت در درمان تنبلی چشم بستگی به 2 عامل زیر دارد:

1-میزان شدت تنبلی چشم

2-سن کودک و اینکه درمان از چه زمانی آغاز شده است

اگر مشکل تنبلی چشم در سال های اولیه تشخیص داده و درمان شود بینایی چشم کودک بهبود می یابد. تنبلی چشم ناشی از دوبینی یا عیوب انکساری نامساوی در 9 سال اول زندگی به طور موفقیت آمیز قابل درمان است و معمولا دوباره اتفاق نمی افتد . اگر تنبلی چشم در سال های اولیه ی کودکی تشخیص داده نشود ممکن است درمان موفقیت آمیز نباشد . مخصوصا در مورد تنبلی چشم ناشی از تیرگی بافت چشم این مشکل باید خیلی زود (در ماه های اولیه ی زندگی) تشخیص داده و درمان شود تا درمان موفقیت آمیز باشد.

منبع: